Muzyka teraz

Deklaracja

Cisza
„Dźwięczę, więc jestem” – brzmi tytuł kompozycji Tadeusza Wieleckiego, która miała swoją premierę na tegorocznej Warszawskiej Jesieni. Utwór na wiolonczelę i akordeon zaczyna się długą sekwencją niemych gestów, które przypominają ruchy realizowane przez grających muzyków albo przez dyrygenta. Wykonawcy utworu stoją, ich instrumenty leżą na razie z boku, nieme. Istnieją, ale jakby niepełnie. Pod...

Sytuacje

311abaca-9f84-4a14-a185-b8d586ae229a
Jeszcze niedawno kompozytor był kompozytorem. Facetem z brodą i brzuchem albo z rozwianym włosem, który siedział przy stole, pisał nuty na papierze, potem wysyłał do wydawnictwa albo do wykonawców i czekał, aż ktoś się nimi zainteresuje. Czasem też trochę chodził wokół tego, bo chodzenie wokół bardzo pomaga, kiedy chce się mieć wykonanie utworu. A teraz?

Duch i muzyczna materia

523941_97730625-1920x1271
Duchowość i religijność w nowej muzyce to temat równie trudny jak duchowość i religijność współczesnego człowieka Zachodu. Muzyka odbija tarcia występujące w społeczeństwie: dla jednych religia jest dobrem, systemem wartości, w którym upatrują podstaw cywilizacji, dla innych wiąże się z opresyjnością władzy; okazuje się czymś niejasnym, nieprzekonującym, fałszywym.

Chmury

Dvd
Płyta znanego muzyka wydana w wielkiej wytwórni jest zawsze wydarzeniem. Towarzyszy jej kampania promocyjna, dobre zdjęcia, film rozpowszechniany przez media społecznościowe.

O rozczarowaniach

Ircam_exterieur-copyright-olivier-panier-des-touches
„Chcieliśmy zmienić świat… Nie zmieniliśmy” – stwierdził gorzko rozmówca, którego spotkałem niedawno na festiwalu muzyki dawnej.

Po rewolucji

Penderecki_studio_eksperymentalne
„Myśmy wszystko zapomnieli!” – z Wyspiańska zaintonował rytualny lament taksówkarz, z którym rozmawialiśmy oczywiście o polityce. Zgodziliśmy się co do ogólnych wniosków: zmieniło się w kraju przez ostatnie dziesięciolecia. Do tego stopnia, że nie pamiętamy tego, co kiedyś zdawało się oczywiste.

Sonato, czego jeszcze ode mnie chcesz?

5707ffab150000ee010b463c
Nie, to wcale nie jest przyjemne. Dostaję tych płyt dziesiątki, kolonizują moją szafkę ze sprzętem audio, rozpychają się na przyległych płaszczyznach. Kiedy rozmnożą się nadmiernie, wywożę je do pracy, uzasadniając to racjonalnymi powodami.

Płynna operowość

Maxresdefault
W wystawionym przed czterema laty w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej spektaklu Dla głosów i rąk jego autorka, Jagoda Szmytka, pokazała w formie parodystycznej zmagania współczesnej kompozytorki z instytucją teatru operowego. Nie przepadam za autotematyzmem w muzyce, ale muszę przyznać, iż był to zabawny spektakl, niezła muzyka – słowem: dobrze, że zaistniał.

Sztuka - kształt miłości

P04h2bhk
GF poznał M przez portal randkowy. Poszukiwał kobiety uległej, odnoszącej się ze zrozumieniem do jego potrzeby dominacji. M była oczarowana jego profilem i europejską otwartością seksualną. GF także był zachwycony; przedtem niemal stracił już nadzieję, że spotka kobietę, która dostosuje się do jego trybu życia.

Xenakis obecny

06e29effdfb1f1b7f6a7863394f4d786
O tej muzyce pamięta niewielu. Przynajmniej u nas. Biografia jej twórcy odstrasza oficjalne instytucje; życiorys komunisty i opinia matematyka rozpoczynającego pracę kompozytorską od złożonych stochastycznych procedur to nie jest coś, co wzbudza zaufanie.

Nowe wykonawstwo

Beethoven-ear-trumpet
Konkursy muzyczne – Chopinowski, Wieniawskiego – rozpalają emocje obserwatorów. Wielu ma własną, ustaloną wizję interpretacji znanych dzieł. Muzyka klasyczna na tym przecież polega: sztuka powstaje w trudno definiowalnej przestrzeni między tym, co zapisane w nutach, a zmienną granicą naszej tolerancji na odstępstwa.

Historia

Armenian_eternity_sign_right-facing_12_spiral.svg
„Historia zweryfikuje arcydzieła” – brzmi często powtarzane hasło. Wiele w nim prawdy – jeśli dziś trudno zaprzeczyć, że pasje Bacha czy symfonie Brahmsa należą do zasobu dzieł istotnych, zasługa w tym dziesiątek lat praktyki wykonawczej, refleksji teoretycznej, przychylnego odbioru publiczności.

Muzyka tu

138373_samolot-pasazerski-chmury-niebo
Jesienią 1977 roku Brian Eno czekał na samolot na lotnisku w Kolonii. Zapewne znużony sytuacją, zaczął się zastanawiać nad muzyką, która brzmiałaby dobrze w budynku, w którym się znajdował.

Z pieśnią na ustach

Europa
Co muzyka może zrobić dla świata w dzisiejszych czasach? Jaką wizję mu zaproponować? Piszę swój tekst niedługo po referendum w sprawie Brexitu, kiedy zastanawiamy się nad przyszłością Unii Europejskiej, nad perspektywami, nad tym, co z Polską.

Kłopoty z różnorodnością

2355
Jak oceniać zjawiska muzyki współczesnej? To pytanie, chcąc nie chcąc, zadają sobie nie tylko krytycy. Największa nawet otwartość na świat nie znosi potrzeby odnoszenia osobistych opinii do jakiegoś porządku. Dlatego po koncertach czasem ktoś pyta: „To mi się nie podobało – dlaczego twierdzisz, że to było dobre, skoro kompletnie niepodobne do innych dobrych dzieł?”. Pytający próbuje zatem jakoś...

Patrz!

Bh-conduct-800-slider-home
Pies charczy, warczy i ujada. Przerażające dźwięki rozchodzą się echem w potężnej przestrzeni zabytkowej hali na warszawskim Mokotowie – otwartej właśnie po renowacji siedziby Nowego Teatru. Widzimy wyświetlaną na ścianie twarz aktora; to on jest tym psem, wcieleniem nieokiełznanej, przelewającej się nienawiści.

Nowość i echa historii

Howardschatzbeverlyornsteinathlete8-jpg
Chyba będę dziś pisać o zakorzenieniu nowej muzyki w przeszłości. Dziwię się sobie, bo temat ten wywołuje u mnie odruch niechęci. W praktyce radiowej poszukiwanie historycznych odniesień daje zwykle szansę, aby przedstawić muzykę współczesną w ciągu dnia, zamiast w nocy, „dla tych, co na morzu”.

Pejzaż po zimie

Tapety.joe.pl-szary-zimowy-pejzaz
Duże willowe mieszkanie w warszawskim Śródmieściu, ogromny mieszczański salon ze starymi meblami, przeszklone drzwi prowadzące do ciemnego ogrodu. Na ścianach staromodne drukowane tapety, przy oknach zasłony. W zimowy wieczór, kiedy na dworze mokro i chłodno, w tym salonie grupa ludzi swobodnie spoczywa na krzesłach lub fotelach, półkolem otaczając stojące przy drzwiach pianino i towarzyszący m...

Ostatni z gigantów

Boulez
„Zmarł dyrygent i kompozytor Pierre Boulez” – ogłosiły na początku roku gazety, portale internetowe, nawet telewizje. Chyba nie tylko mnie takie uszeregowanie zasług Bouleza wydało się rażące – a jednak postanowiłem je przynajmniej rozważyć. Może faktycznie, pomyślałem, odkrywcze interpretacje kompozycji Debussy’ego, chłodno i konstruktywistycznie budowane gmachy symfonii Mahlera, oszałamiające...

Wolność

Tumblr_mx8hjqb4za1s6mxo0o1_1280
Ferruccio Busoni stwierdził niegdyś, że „muzyka narodziła się wolna i wolność jest jej przeznaczeniem”. Zdanie to brzmi jak cytat z książki Paola Coelho i pewnie dlatego do dziś towarzyszy jako credo najrozmaitszym działaniom: od ambitnych po kompletnie bezwartościowe.