Jacek Dehnel

Nikolaus Schneemann (1789–1833)

Mały słownik kompozytorów zapomnianych i nieistniejących
104811_drzewa_snieg
Schneemann przyszedł na świat w niewielkim Oberndorfie pod Salzburgiem w mroźny dzień grudniowy; śnieg leżał już wysoko, a że w kalendarzu wypadał akurat dzień świętego Mikołaja, cherlawemu noworodkowi nadano – zgodnie z miejscowym zwyczajem – właśnie to imię. Ktoś mógłby zarzucić, że zwyczaj taki świadczy o braku wyobraźni u tamtejszej ludności, ale też trzeba przyznać, że rodzice przyszłego k...

Maurycy Kokiet (1902-?)

Mały słownik kompozytorów zapomnianych i nieistniejących
339458
„Misieńku moja kochana – pisał w czerwcu 1926 roku pewien mazowiecki urzędnik w liście do swojej kochanki, żony rejenta w Płocku, relacjonując wizytę z żoną w Warszawie – przedwczoraj rewia Ja się boję utyć, wedle ogłoszeń miały być „huragany śmiechu”, ale nic, raczej minorowo. Za to wczoraj wieczorem odwiedziliśmy Splendid i tym razem przeżycia w rzeczy samej niepoślednie. Mniejsza o film, jak...

Trójkąt. Wiedeń, 19 października 2014 roku

Mały pitawal przestępstw dokonanych za pomocą instrumentów muzycznych
Tumblr_llf6gg3nq91qkqxl3o1_1280
Policjanci, wchodzący do mieszkania przy Linke Wienzeile, nie musieli wyważać drzwi; wiedzieli też, czego mają się spodziewać – wszystko zapowiedział list, który trafił na posterunek 21 października rano. Wewnątrz mieszkania znaleźli zwłoki sześćdziesięcioośmioletniego mężczyzny, nieco już obrzmiałe. Tu i tam widać było plamy krwi, ale żadnych śladów walki czy rabunku. Lekarz urzędowo stwierdzi...

Lucy (ok. 1938–1976)

Mały słownik kompozytorów zapomnianych i nieistniejących
11019288265_3526dc5176_b
W latach sześćdziesiątych XX wieku powszechnym zainteresowaniem cieszyły się badania nad postrzeganiem świata przez zwierzęta: sprawdzano, jak osa odnajduje drogę do gniazda, czy owady widzą kolory, jaka jest chłonność pamięci kota, a jaka – szympansa. Wiele już czasu minęło od ustaleń Pawłowa, klatka Skinnera miała już lat trzydzieści. Wbrew pozorom naukowcy, podobnie jak niektóre zwierzęta, c...

Dr. X. (ok. 1875 – zm. po 1914) oraz C. G. J. (ok. 1875, zaginiony w roku 1913)

Mały słownik kompozytorów zapomnianych i nieistniejących
Wersal-4
Niepozorna broszurka pod tytułem Eksperyment dubrownicki, wydana w czerwcu 1914 roku w małej oficynie Andreasa Schrenzla w Laibach (dzisiejsza Lublana), z pewnością zyskałaby większą popularność w kołach metafizyczno-spirytystycznych i muzykologicznych, gdyby nie inne bałkańskie wydarzenia tego lata. Wybuch I wojny światowej sprawił, że niemal cały nakład skonfiskowano, wyniesiono z magazynu na...

Richard Lambrecht (1758–1849)

Mały słownik kompozytorów zapomnianych i nieistniejących
Tapety.joe.pl-stara-mapa-swiata
Richard Lambrecht przyszedł na świat ledwie dwa lata po Mozarcie i w tym samym, co on, rozległym księstwie arcybiskupim Salzburga – acz nie w stolicy, a w niewielkim Zell am See. Już od dziecka zdradzał zamiłowanie zarówno do muzyki, jak i do podróży – często twierdził, że gdyby to on urodził się jako syn kompozytora i nadwornego muzyka, Wiedeń i świat zachwycałyby się właśnie małym Richardem, ...

Giovanni d’Annonia (Jean z Hainaut) (1480–1528)

Mały słownik kompozytorów zapomnianych i nieistniejących
4943642
W kwietniu 1528 roku w księstwie Ferrary, bogatym i pięknym, choć niedawno spustoszonym przez zarazę, panowała już pełna wiosna, ponad masywnymi wieżami zamczyska polatywały rozśpiewane ptaki, pod pierwszym mocnym słońcem chłopi zsuwali na tył głowy słomkowe kapelusze i ocierali pot z czoła, a handlarki wykładały na kamienne targowe ławy kolejne nowalijki – nastała najlepsza pora dla dworskich ...

Giandomenico Donati, zwany „Il Gardellino” (1763–1799)

Mały słownik kompozytorów zapomnianych i nieistniejących
Img7
Mało kto dziś pamięta, że Mozart pisał partię Cherubina w Weselu Figara wcale nie dla Dorotei Bussani, która zaśpiewała ją na premierze w wiedeńskim Burgtheatrze, ale dla kastrata Giandomenica Donatiego. Kompozytor miał wcześniej z kastratami szereg nieudanych doświadczeń – po Vincenzu del Prato, o którym w listach pisał złośliwie, we właściwym sobie stylu, że „głos ma tak brzydki, jakby wcale ...

Ahmed Ra, właśc. Pierre-Antoine Perrin (1870–1934)

877_zielona_wrozka
Joséphin Péladan – czarnowłosy, kudłaty, swoją długą, wypielęgnowaną, skręconą w regularne kędziory brodą przywodzący na myśl pradawnego władcę z reliefów z babilońskiego pałacu – był niestrudzony w budowaniu przedziwnej społeczności na styku kilku środowisk: artystów, dziennikarzy, okultystów i zamożnej socjety. Przez sześć kolejnych salonów Róży + Krzyża, które zorganizował w latach 1892–1897...

Głośniki. San Ignacio de las Indias, 29 maja 1994 roku

Genius_1255_1
Uważni czytelnicy naszego cyklu mogą się zdziwić uwzględnieniem głośnika jako instrumentu muzycznego, skoro jednak od kilkudziesięciu już lat powstają utwory muzyczne na odtwarzaną przez magnetofon i głośnik taśmę i instrumenty tradycyjne, postanowiliśmy ująć i ten przypadek – tym bardziej, że w niecały rok po śmierci pułkownika Arencibii chilijski poeta Pablo Truxillo opisał to wydarzenie w uh...

Dzwony, zatoka Douarnenez, dokładna data nieustalona

Dzwony-okr%c4%99towe-001
„Szukajcie! Szukajcie dokładnie! Tam gdzieś muszą być kości!” – krzyczał podekscytowany staruszek na nabrzeżu w Douarnenez, gdy nurkowie stawiali na kamiennym bruku wyłowiony z morza kawał bezkształtnego niemal, obrośniętego pąklami i wodorostami, ociekającego wodą metalu, który w ogólnym tylko zarysie przypominał dzwon. Był kwiecień roku 1977, Octave Le Pennec, bo tak się nazywał staruszek, ni...

Minghua Zheng (?) "Bambusowy pawilon" (?)

Mały przewodnik po operach zapomnianych i nieistniejących (suplement)
Mwm-luty2015-41
W roku 1895 cesarzowa-wdowa Ci Xi miała obchodzić jubileusz swojego sześćdziesięciolecia; od pewnego czasu nie była już oficjalnie regentką, ale nadal sprawowała władzę w imieniu swojego siostrzeńca, cesarza Guangxu. Dwudziestoczterolatek na razie nie usiłował wybić się na niezależność (choć ostatecznie tego spróbował, co przypłacił zresztą aresztem domowym oraz, jak się zdaje, śmiercią, otruty...

Bębny, twierdza Ichi-no-Tani, 16 marca 1184 roku

MAŁY PITAWAL PRZESTĘPSTW DOKONANYCH ZA POMOCĄ INSTRUMENTÓW MUZYCZNYCH
Beben
Średniowieczny japoński epos Heike Monogatari, czyli Opowieść o rodzie Heike, traktuje o wojnie Gempei, stoczonej przez dwa wywodzące się z rodziny cesarskiej klany samurajskie: Taira i Minamoto (zwane również odpowiednio Heike i Genji). Klęska rodu Taira w 1185 roku doprowadziła do kresu epoki Heian i zmiany całej struktury władzy w Japonii: na siedem wieków cesarze, potomkowie bogini niebios,...

Dion, Macedonia. Grecki okres archaiczny. Piszczałki.

Mwm-wrzesien-2014-41
Za Gravesem i innymi autorami przyjmuje się często, że mit o Apollinie obdzierającym ze skóry Marsjasza jest odbiciem pradawnych przemian kulturowych: helleński podbój Arkadii i Frygii sprawił, że miejscowe ludy porzuciły tradycyjne instrumenty dęte i zastąpiły je kitarą; przy aulosach i fujarkach pozostali tylko prości, nieuczeni chłopi, w pocie czoła uprawiający ziemię i wypasający stada na g...

Cytra alpejska, Blumenau, 12 września 1896 roku

Mały pitawal przestępstw dokonanych za pomocą instrumentów muzycznych
Gory-alpy
Położone w rajskiej dolinie Itajaí, wyżłobionej przez setki tysięcy lat wodami rzeki Itajaí-Açu, brazylijskie Blumenau jeszcze dziś przypomina miasteczko w niemieckich Alpach: pierzeje domków z szachulcowymi, biało-czarnymi fasadami, strome dachy i równo przystrzyżone trawniczki; w październiku, podczas hucznego Oktoberfest piersiaste blondyny wbite w stroje bawarskie roznoszą tymi uliczkami ku...

Flet. Moskwa, noc z 12 na 13 października 1998 roku

Mały pitawal przestępstw dokonanych za pomocą instrumentów muzycznych
Moscow-cityscape-wallpapers_33725_1920x1080
Początek tej historii jest doskonale znany i opisany na dziesiąty bok: wraz z pierestrojką i rozpadem Związku Radzieckiego w Rosji zaczęła wyrastać rozległa szara strefa. Przestrzeń na mapach, zajętą dotychczas przez równomiernie czerwoną plamę, zalała szarość: czarny rynek na białych niedźwiedziach (oprószony nieco złotem z rodzących się mozolnie fortun oligarchów). Pojawiały się nowe zawody i...

Lutnia, Dalkey pod Dublinem, 20 lutego 1976 roku

Mały pitawal przestępstw dokonanych za pomocą instrumentów muzycznych
Mwm-marzec-2014-36
Niewiele wiadomo o młodości Johna Dowlanda, największego chyba lutnisty, jakiego zrodziła Anglia; niepewna jest i data – rok 1562 lub 1563 – i miejsce jego narodzin. Przeważnie przyjmuje się, że przyszedł na świat w Westminsterze, jednak w 1906 roku w czasopiśmie „The Gentleman’s Magazine” ukazał się artykuł sugerujący, że Dowland był rodowitym Irlandczykiem i urodził się w miasteczku Dalkey (o...

Czynele. Singapur, 7 maja 1939 roku

Mały pitawal przestępstw dokonanych za pomocą instrumentów muzycznych
Mwm-luty-2014-36
Skoro napisało się A, trzeba napisać i B – jeśli w poprzednim tekście zrelacjonowałem dramatyczne zabójstwo chicagowskiego gangstera, Johnny’ego „Rubinowe Usta” Taranto, teraz powinienem wspomnieć o porachunkach mafii po drugiej stronie globu.

Saksofon. Chicago, 30 października 1957

Mały pitawal przestępstw dokonanych za pomocą instrumentów muzycznych
Mwm-styczen-2014-new-32
Śmierć Johnny’ego „Rubinowych Warg” Taranto przeszła niemalże bez echa. Większe dzienniki pominęły ją kompletnym milczeniem, lokalna prasa chicagowska puściła drobne wzmianki petitem. Pod koniec października 1957 roku czytelnicy amerykańskich gazet pasjonowali się zupełnie innym wydarzeniem: zastrzeleniem Umberta Anastasii, ojca chrzestnego nowojorskiej rodziny Gambino.

Harfa. Juan-les-Pins pod Antibes, 9 lub 10 kwietnia 1898 roku

Mały pitawal przestępstw dokonanych za pomocą instrumentów muzycznych
Mwm-grudzien2013-33
Zaginięcie dwudziestotrzyletniego Josepha Franquina, podkuchennego w nicejskiej restauracji „Chez Antoine”, zostało zgłoszone przez jego pracodawcę 12 kwietnia, we wtorek po Wielkiejnocy. Brygadier M. (historia przechowała tylko inicjał jego imienia) Dupont, który dokonał wpisu do rejestru zaginionych, starał się zbagatelizować sprawę: chłopak jest młody, chce się wyszumieć, dzięki świątecznej ...

Bałałajki, Coney Island, Nowy Jork, lato 1998

Mały pitawal przestępstw dokonanych za pomocą instrumentów muzycznych
Mwm-listopad2013-32
Kiedy 4 maja 1999 roku policja wkroczyła o świcie do mieszkania na drugim piętrze niewielkiej kamienicy przy jednej z głównych arterii Coney Island, Mermaid Avenue, i wyprowadziła w kajdankach sześćdziesięcioośmioletniego Vasiliya Schchukova, wyglądający ze wszystkich okien budynku sąsiedzi aresztanta nie posiadali się ze zdumienia.

Trąby lub surmy, Suza, ok. 525 p.n.e.

Mały pitawal przestępstw dokonanych za pomocą instrumentów muzycznych
Mwm-pazdziernik2013-32
Jak wiadomo ze słynnej inskrypcji z Behistun, wykutej w skale na polecenie króla Persji Dariusza I, po śmierci Cyrusa królestwem rządzili wspólnie dwaj przyrodni bracia, którzy jednak się poróżnili i Kambyzes kazał skrytobójczo zabić Bardiję. Mord ten ukrywał aż do swojej okrytej tajemnicą śmierci w Egipcie. Tymczasem mag Gaumata podał się za zamordowanego i usiłował przejąć władzę – został jed...

Fortepian. Breslau, 7 czerwca 1913 roku

Mały pitawal przestępstw dokonanych za pomocą instrumentów muzycznych
Mwm-wrzesien2013-32
Wybuch zatrzymał wskazówki ulicznego zegara o godzinie 6.:21 rano. Odłamki szkła z wytłuczonych witryn przeleciały przez obie jezdnie Schweidnitzer Stadtgraben (Podwala Świdnickiego) i zasypały najniższe stopnie cokołu konnego pomnika cesarza Wilhelma I; raniły też – na szczęście niegroźnie – dwie osoby: dwudziestodwuletnią Gretchen Mölln, praczkę, i emerytowaną modystkę, Dorotheę Bode (która j...

Michel-Ange Poisson „Orfeusz albo radości i zgryzoty"

Mały przewodnik po operach zapomnianych i nieistniejących
Michel-Ange Poisson Orfeusz albo radości i zgryzoty tragédie en musique w trzech aktach z prologiem libretto: autor nieznany premiera: Versailles, 1689

Pierre Soulacroix Hop-Frog lub Żabi skoczek – opera jednoaktowa

Mały przewodnik po operach zapomnianych i nieistniejących
Mwm-czerwiec2013-32
Pierre Soulacroix Hop-Frog lub Żabi skoczek – opera jednoaktowa libretto własne według opowiadania Edgara Allana Poe premiera: Paryż, 1904

Ansuino Grisignani Nimfa forliańska – opera w dwóch aktach

Mały przewodnik po operach zapomnianych i nieistniejących
Mwm-maj2013-32
Ansuino Grisignani Nimfa forliańska – opera w dwóch aktach libretto: Ansuino Grisignani premiera: Padwa, 1619

Joel Green Samotność Harolda Holta – opera w siedmiu scenach z epilogiem

Mały przewodnik po operach zapomnianych i nieistniejących
Mwm-kwiecien2013-32
Joel Green Samotność Harolda Holta – opera w siedmiu scenach z epilogiem libretto: Joel Green premiera: Sydney, 2000 / Aszchabad, 2005

Bojarynia Morozowa – opera w trzech aktach

Mały przewodnik po operach zapomnianych i nieistniejących
Mwm-marzec2013-28
Pafnutij Fomicz Skobielew Bojarynia Morozowa – opera w trzech aktach libretto: Sokrat Porfirycz Wojejkow premiera: Petersburg, 1904

Orzeł ze skrzydłem utrąconym, czyli pieśń Wernyhory – polska opera narodowa w trzech aktach z prologiem i epilogiem

Mały przewodnik po operach zapomnianych i nieistniejących
Antoni Ostoya-Ostojkiewicz Orzeł ze skrzydłem utrąconym, czyli pieśń Wernyhory – polska opera narodowa w trzech aktach z prologiem i epilogiem libretto: Marzanna Luks-Czerepiech premiera: Czechowice-Dziedzice, 10 czerwca 2012

Czapka Konfucjusza – opera w trzech aktach

Mały przewodnik po operach zapomnianych i nieistniejących
Mwm-grudzien-29
Pauline L’Allemand Czapka Konfucjusza – opera w trzech aktach libretto: Richard A. Edon (właściwie: Richard Friedrich Deutsch) premiera: Syracuse, kwiecień 1904

Fritz Strohmann Morderca kobiet – opera w dwóch aktach (pięciu scenach)

Mały przewodnik po operach zapomnianych i nieistniejących
Mwm-listopad-29
Fritz Strohmann Morderca kobiet – opera w dwóch aktach (pięciu scenach) libretto: Mimi Wedekind (na podstawie własnej sztuki Der Lustmord) premiera: Opernhaus, Düsseldorf, maj 1934

Girolamo Cantalamessa "Judyta i Holofernes albo prawda wyjawiona"

Oratorium w dwóch częściach z finałem
Mwm-pazdziernik-28
Libretto kompozytora<br>Premiera: Rzym, 1703

Robert Noguchi "Sashimi"

Opera oulipowska w trzech aktach
Mwm-wrzesien-28
Libretto kompozytora, na motywach kompilacji biblijnej Charlesa Jennesa (1741) Premiera: Paryż, 1979

Hans-Georg Ritter von Baberhäuser "Liczyrzepka" ("Rübezahl")

Uroczysty dramat sceniczny (Ein Bühnenfestspiel)
Mwm-lipiec-44
Szklarz (Der Glaser) Prolog do dramatu muzycznego w jednym akcie i trzech scenach<br>Libretto kompozytora<br>Premiera: 20 marca 1870 roku w Teatrze Zdrojowym (Kurtheater) w Cieplicach (Bad Warmbrunn)

Propinacja, czyli nędza uszczęśliwiona

Mały przewodnik po operach zapomnianych i nieistniejących
Żegota Rola-Rolkiewicz Propinacja, czyli nędza uszczęśliwiona – opera w trzech aktach Libretto: Spycymir (Teodor Storożewski) Premiera: Warszawa i Kraków, 1872 (odwołana), Warszawa, 1934

Hugenoci – opera w czterech aktach

Mały przewodnik po operach zapomnianych i nieistniejących
Jean-Gaspard Fidonc Hugenoci – opera w czterech aktach libretto: Stanislas Casimir Virvinqui premiera: Paryż, 1836

Giandomenico Fontani "Montezuma"

Mały przewodnik po operach zapomnianych i nieistniejących
Mwm-kwiecien-ost-2-druk-28
Opera w trzech aktach Premiera: Wenecja, 1756